2030’da Türkiye’den yeni Peak Games çıkamaz#

Image for post
Image for post

Peak Games’in Zynga’ya 1,8 milyar dolara satılması ve Türkiye’den çıkan ilk unicorn (değeri 1 milyar doları aşan) teknoloji şirket olması haklı olarak geniş yankı uyandırdı. Belediye başkanlarından bakanlara kadar üst düzey yöneticiler tebrik tvitleri attı. Korona döneminde birçok startup şirketinin satıldığını göreceğiz. Elinde bol nakdi olan büyük teknoloji şirketleri koronayı fırsata çeviriyor. Koronanın henüz satılacak duruma gelmemiş, büyüme aşamasındaki startup şirketleri için etkisi ise son derece olumsuz. Salgınla oluşan belirsizlik, startup ekosisteminin ana unsuru olan yatırımların fişinin çekilmesine neden oldu. ABD’de ilk iki ayda startup yatırımları %38 düştü. Dünya çapında korona öncesi el sıkışılan her beş yatırımdan birinin yapılmayacağı, startup’ların %55’inin ciddi finansman sıkıntısı yaşayacağı ve %40’ının birkaç ay içinde iflas edeceği öngörülüyor.

Yıllardan beri yavaş yavaş gelişen ve ilk unicornunu henüz çıkaran startup ekosistemimiz çökme riskiyle karşı karşıya. Startup işinin üç ayağı vardır: girişimci, yatırımcı, çalışan. Eğer yan yana birçok startup kuran girişimciler olmazsa, kimse buralarda çalışarak kariyer yapamaz. Eğer yatırımcı olmazsa startup finansman bulamaz. Bununla birlikte çok sayıda startup olmazsa yatırımcılar portföylerini çeşitlendiremez. Eğer startup şirketlerine yönelik finansmanın fişini çekerseniz bu ekosistem çöker. Startup’lar ipotek edilebilecek varlıkları olmadığı için bankadan borç almak yerine sermaye yatırımı ile büyür. Kasasında yatırımcılardan aldığı parayla ürününü geliştirir ve pazarlar. Maaşlarını bu yatırımlarla öder. Şirketin nakit akışı ancak ürün piyasada belli bir aşamaya geldikten sonra pozitife geçer. Dolayısıyla startup uzun süre “cebinden” yiyen şirkettir. Birçok startup beklediği yatırımı alamadığı için nakdi kalmayıp iflas ederse, bir süre sonra ne buralarda kariyer yapmaya hevesli genç, ne de yeni startup’lara para verecek yatırımcı buluruz.

İşte bu nedenle startup ekosistemlerini korumak için, koronaya yönelik finansal destekler kapsamında birçok ülke startup şirketleri için özel paketler açıkladı. Paketlerin büyüklüğü Fransa’da 4, Almanya’da 2, İngiltere’de 1,6 milyar dolar. Kamu bu finansmanı büyüme aşamasında ihtiyacı olan şirketlere genelde “sermayeye dönüştürülebilir borç” olarak aktarıyor. Yani önce borç veriyor. Şirket ayakta kalırsa ileride bu borç hisseye dönüşüyor.

Türkiye’deki durum parlak değil. İyi giden startup şirketlerine destek olan Endeavor’ın Nisan başında yaptığı anket sonuçlarına göre ülkemizdeki startup şirketlerinin yüzde 65’i, 3 ay içinde finansal kaynaklarının biteceğini söylüyordu. O zamandan beri her tür şirkete uygun çok geniş kaynak paketleri açıklandı. Sadece startup şirketleri için paket yok. Startup şirketleri Kredi Garanti Fonu’ndan yararlanamaz, çünkü bilançosu yoktur. Kısa çalışma ödeneği teknoloji işinde yüksek maaşla çalışanların ücretine yetmez. Yeni çıkan Yatırım Taahütlü Avans Kredisi olmaz çünkü startup şirketleri fiziki yatırım yapmaz ve bu destek için şart olan yatırım teşvik belgesi alamaz.

Son iki senede yatırım almış ama şimdi parası biten startup şirketlerimize bu seneyi çıkarmalarını sağlayacak özel bir finansman desteği sağlamamız lazım. Hesabımıza göre bu sene yatırım bekleyen startuplar için ihtiyaç olan bütçe 150 milyon dolar gibi küçük bir miktar. Bu işin sonunda borçları hisseye dönüştüren devlet kârlı bile çıkabilir. Startuplar için özel destek vermezsek ne olur? Peak Games 2010’da kurulmuştu. On senede unicorn oldu. Bugün bu desteği vermezsek 2030’da Türkiye’den unicorn çıkmaz, çıkamaz.

Image for post
Image for post

Bu yazı 24 Haziran 2020'de Dünya Gazetesi’nde yayınlanmıştır.

Written by

Get the Medium app

A button that says 'Download on the App Store', and if clicked it will lead you to the iOS App store
A button that says 'Get it on, Google Play', and if clicked it will lead you to the Google Play store