Amazon’un kargo sektörümüze etkileri

Image for post
Image for post

29 Kasım Cuma günü e-ticaret alışverişi yaptınız mı? Ülkemizde 2,5 milyon kişi “Kara Cuma” indirimlerini fırsat bilerek o gün internetten bir şeyler aldı. Siz de onlardan biriyseniz, büyük ihtimalle ürününüz makul bir zamanda adresinize teslim edilemedi. Hatta ürün hiç gelmedi, bulabildiyseniz gidip kargo ofisinden almak zorunda kaldınız. Kara Cuma günü yapılan alışveriş miktarı 2019’da iki sene öncesine göre ikiye katlanmış. Ödeme ve e-ticaret altyapıları sınavı geçerken, kargo altyapısı e-ticarette darboğaz haline geldi.

E-ticaret ile kargo arasındaki gerilim Türkiye’ye mahsus değil. Global e-ticaret devi Amazon 2018 ortasında ABD’de kendi kargo şirketini kurmaya karar verdi. Fedex hisseleri o günden beri %40 düştü. Hem de aynı zaman zarfında Amerikan borsası (S&P 500) %24 yükseldiği halde. Amazon bir buçuk yılda Amerikan e-ticaretinin beşte birini dağıtır hale geldi.

Image for post
Image for post

Oysa Fedex 1960’larda kargoculuğu başlatan şirket. O yıllarda ABD’de telekom altyapısı gelişince, telefonla hemen konuştuğunuz birine imzalayacağı sözleşmeyi veya deneyeceği numuneyi ertesi gün değil de bir hafta sonra gönderebilmek akıl dışı hale gelmişti. Aynı gelişmeler 90’larda bizde de oldu.

Kargo şirketleri iş dünyasının bu talebine cevap verdiler. İş dünyasına yönelik kargo altyapısını kurup süreçlerin maliyetlerini düşürmeye dayalı bir iş modeli kurdular. Bu nedenle, sadece mesai saati içinde dağıtım yapıyorlar, yani kargonuzu ofisinize getirtmeniz gerekiyor.

Oysa, e-ticaret çağında kargo kullanımındaki ağırlık iş dünyasından tüketiciye kaydı. Alışverişini bir tıkla tamamlayan e-ticaret tüketicisinin talebi kargosunu istediği yerde istediği saatte alabilmek. Bu talebe cevap veren e-ticaret kargoculuğu büyük ihtimalle tek başına kârlı bir iş olmayacak.

Amazon, yaptığı işin merkezine süreçleri değil tüketiciyi koyduğu için farklı. Amazon tek tek yaptığı operasyonlardan, yani mesela kargo işinden değil, bir bütün olarak iş modelinden para kazanıyor: Fiyatları düşür, daha çok müşteri çek; daha çok müşteri daha çok tüccar çeksin, daha çok müşteri ve tüccar alışveriş hacmini artırdıkça –kargo dahil — ortalama altyapı maliyetleri düşsün. Böylece fiyatları daha çok düşürüp sistemi çalıştırmaya devam et. Bu sistemde kargo operasyonunun tek başına kârlı olması önemli değil. Nitekim, kendi kargo işini kurduğundan beri Amazon hisseleri %39 yükseldi.

Bu arada bizim kargo şirketlerinin durumuna bakalım: Aras Kargo’nun yönetimi kayyumda, Sürat Kargo TMSF’de, PTT Kargo kamu iktisadi teşekkülü. Amazon Türkiye operasyonlarına geçen sene başladı. Henüz hacimler düşük ve yeni bir şirketle ortak çalışıyor. Sizce Amazon Türkiye’de kargo işine girdiği zaman bizim kargocular rekabet edebilir mi? Bu sene Kara Cuma’da alışveriş yaptıysanız cevabı biliyorsunuz. Kargo Amazon’un ekonomimize getirdiği değişimlerden sadece biri olacak.

Bu yazı 16 Ocak 2020 günü Dünya Gazetesi’nde yayınlanmıştır.

Amazon-Fedex mücadelesinin detayları için Scott Galloway’in blogunu okuyabilirsiniz.

Amazon’un iş modeli ve hikayesi için Brad Stone’un The Everything Store kitabını Amazon’dan satın alabilirsiniz.

Written by

Get the Medium app

A button that says 'Download on the App Store', and if clicked it will lead you to the iOS App store
A button that says 'Get it on, Google Play', and if clicked it will lead you to the Google Play store